آنتی‌بیوتیک به مثابه آبنبات

Rate this post

خیلی وقت بود که دلم می‌خواست چنین پستی بنویسم. نمی‌دانم چرا این‌قدر تعلل کردم. چند روزی هم بود که نوشتنش را شروع کردم و این نوشته در قسمت Draft بود. دیروز با یکی از اساتید عفونی کلاس داشتیم. کلاس در مورد آنتی‌بیوتیک تراپی بود. فکر کنم فرصت مناسبی است این نوشته را کامل کنم.

قبل از شروع: من منظورم از آنتی‌بیوتیک، داروهای ضد باکتری هستند. Antibacterial ها. آنتی‌بیوتیک، تعریف جامع و دقیق‌تری دارد. ولی در این نوشته، منظور از آن، داروهای ضد باکتری‌ها هستند.


هر دفعه که مصرف خودسر آنتی‌بیوتیک را می‌بینم، دو حس در من شکل می‌گیرد.

اولی ترس است. ترس از این که چه خواهد شد.

ترس از این که اگر سودوموناس به کولیستین هم مقاوم شود دیگر بدبختیم.

خب مقاوم بشود. مگر این باکتری چه کار می‌کند؟

سودوموناس از آن فرصت‌طلب‌های منتظر است!

هر لحظه در کمین. منتظرِ این که اوضاع برایش مساعد شود.

فرصتش پیش بیاید، چنین عفونتی ایجاد می‌کند:

pseudomonas - diabetic footاین عفونت سودوموناسی، بعد از جراحی بر یک پای دیابتی است (لینک منبع عکس).

خب. عفونت را گرفته است. بیایید درمان کنیم. با کدام آنتی‌بیوتیک؟

نمودار زیر را ببینید. مثلا Amikacin را نگاه کنید. سیزده سال پیش، تقریبا هیچ مقاومتی نسبت به آن وجود نداشت. خیلی راحت سودوموناس را می‌کشت. الان بیش از نیمی از سودوموناس‌ها به آن مقاوم‌هستند.

نمودار را از سایت مرکز تحقیقات استاد البرزی برداشتم.

تنها داروی مطمئنی که اکنون داریم، Colisin است.

ولی باز هم ترس وجود دارد.

ترس از این که مقاومت به کولیستین در چین پیدا شده است (دومین مقاله در قسمت مقالات منتخب). می‌گویید ما کجا و چین کجا؟

در تبریز هم پیدا شده است.

این هم مدرکش:

Emergence of colistin resistant Pseudomonas aeruginosa at Tabriz hospitals, Iran

می‌گویید این که فقط دو درصد است؟

حتی اگر خیلی کمتر هم بود نگران کننده است.

یکی دو ماه پیش کلاس کنترل عفونت داشتیم. جمله‌ای که گفته شد این بود:

ثابت شده است که اگر میکروارگانیسمی، مثلا یک باکتری، وارد محیط بیمارستان شود، دیگر قابل ریشه‌کن‌کردن نیست و همیشه باقی می‌ماند.

خب اگر نتوانیم درمان بکنیم چه می‌شود؟

فرد می‌میرد.


باز هم ترس دارم.

ترس از این که تنها داروی باقی‌مانده برای برخی از انتروکک‌ها، Linezolid است:

طیف اثر لینزولید باریک است. مهمترین این باکتری ها عبارتند از: استافیلوکک ها (از جمله MRSها و مقاوم به ونکومایسین) انتروکک ها (از جمله مقاوم‌ها به پنیسیلین و ونکومایسین) و استرپتوکک‌ها…

قیمت دارو بسیار گران است ( ۱۰۰ دلار به ازاء هر قرص) و علی رغم آنکه مدت زیادی از معرفی و مصرف آن نمی گذرد مقاومت به آن که به دلیل جهش در RNAریبوزومی روی می‌دهد، گزارش شده است.

(این مطلب را از سایت یکی از استادان بسیار خوبم برداشتم. دکتر میرخانی).

ترس از این که مقاومت به لینزولید نیز امکان‌پذیر است و رخ داده است.

این نمودار را ببینید.

(نمودار از سایت مرکز تحقیقات استاد البرزی)

می‌توانم همین‌طور مثال‌های دیگر بگویم. ولی فکر کنم کافی است.


این ترس وجود دارد.

از آن طرف، یک عصبانیت نیز هست. عصبانیت از این که ما خودمان این بلا را سر خودمان آوردیم. تقصیر خودمان است.

این ماجرای مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، یک طرفه نیست. نمی‌شود گفت که فقط تقصیر پزشک است. نمی‌توانم بگویم فقط تقصیر مصرف خودسرانه است. داشتم فکر می‌کردم که بگویم دو طرفه است. یک طرف پزشک و طرف دیگر بیمار.

بخواهم دقیق‌تر بگویم، همه درگیر هستند. همه‌ی کشورهای جهان و همه‌ی مردم جهان. همه‌ی پزشکان جهان و همه‌ی دولت‌های جهان.

نمی‌توانیم بگوییم آن کشور دارد و ما نداریم.

این روز‌ها، به علت این که سفرهای بین قاره‌ای به راحتی امکان‌پذیر است، هر کجا که مقاومت پیدا شود، همه باید نگران باشیم.

مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، چیزی نیست که یک کشور بتواند به تنهایی حلش کند.

همه باید در این راه کمک کنند.

چگونه؟

بگذارید ماجرا را از دو سمت بیشتر باز کنیم:

ماجرا از بیماران:

— من سفکسیم هم خوردم و گلوم هنوز خلط داره.

— من آموکسی‌سیلین خوردم و خوب نشدم.

— نمیشه یه چرک خشک کن بهم بدی؟

— تا پنی‌سیلین نزنم خوب نمیشم.

— کوآموکسی کلاو از داروخونه گرفتم ولی سرفه‌هام خوب نشد.

— خلط دارم، چرک خشک کن هم بده.

 

در دو سال‌ گذشته، بارها این جملات را شنیده‌ام. به جرئت می‌توانم بگویم که حداقل یک فرد، در هر بار که من به کلینیک می‌رفتم، با چنین جمله‌ای باعث ترس و عصبانیت من می‌شد.

وقتی جالب‌تر می‌شود که بعد از توضیح استاد هم (در مورد این که شما به آنتی‌بیوتیک نیازی ندارید)، خیلی قانع نمی‌شدند که نیاز ندارند.

انگار اصلا مهم نیست که واقعا به آنتی‌بیوتیک نیاز دارند یا نه.

گویا مصرف آنتی‌بیوتیک، یک امنیت روانی برای‌شان فراهم می‌آورد. امنیت این که صد‌در‌صد حال جسمی‌شان خوب می‌شود.

نکته‌ی ۱:

لطفا همیشه این را یادتان باشد:

وجود خلط مساوی داشتن عفونت نیست. یعنی که وقتی خلط دارید، الزاما عفونت ندارید. اگر عفونت هم نباشد، نیازی به آنتی‌بیوتیک نیست. در ضمن، هر عفونتی هم به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد.

این جمله در مورد سرفه هم صدق می‌کند.

نکته‌ی ۲:

سرماخوردگی با آنتی‌بیوتیک خوب نمی‌شود.

سرماخوردگی یک بیماری ویروسی است. آنتی‌بیوتیک‌ها به طور کلی بر باکتری‌ها تأثیر می‌گذارند (نوشتم به طور کلی. استفاده‌های دیگری نیز دارند. مثلا از داکسی سایکلین برای مالاریا استفاده می‌شود).

نکته‌ی ۳:

آنتی‌بیوتیک‌ها داروهای خیلی ایمنی نیستند. نباید همین‌طور مثل آبنبات، آن‌ها را مصرف کنیم.

هر دارویی، عوارض جانبی دارد. آنتی‌بیوتیک‌ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

اتفاقا، آنتی‌بیوتیک‌ها داروهایی هستند که عوارض جانبی آن‌ها می‌توانند مرگبار باشند.

همین پنی‌سیلین را در نظر بگیرید.

عوارض جانبی‌ش شامل طیف گسترده‌ای است. می‌تواند از یک راش پوستی ساده باشد تا یک بیماری زهرماری به اسم سیندرم استیونز-جانسون (Stevens-Johnson syndrome).

درصد شیوع متفاوت دارند. مثلا راش‌های پوستی در حدود ۳ تا ۵ درصد بیماران دیده می‌شود؛ ولی این سیندرم استیونز جانسون، بعد از مصرف پنی‌سیلین‌ها، خیلی خیلی نادر است.

به همین خاطر، سعی می‌کنیم آن‌ها را فقط وقتی مصرف کنیم که کاملا به حضور دارو در بدن نیاز باشد.

(سندرم استیونز-جانسون، عکس از Medscape)

سندرم استیونز - جانسون

دو تا نیمچه نکته بگم و این قسمت بحث را تموم کنم.

۱. حرف استاد میرخانی را یادم نمی‌رود که می‌گفت: یادتان باشد که پنی‌سیلین‌ها، امن‌ترین آنتی‌بیوتیک‌ها هستند. امن‌ترین‌شان، می‌تواند چنین عوارضی ایجاد کند. الکی آنتی‌بیوتیک تجویز نکنید.

۲. منظورم از پنی‌سیلین، خانواده‌ی پنی‌سیلین است: پنی‌سیلین جی و وی، آموکسی‌سیلین، آمپی‌سیلین و …


ماجرا از سمت کادر درمانی:

۱. بهتر است که با یک خاطره شروع کنم.

پیش‌دانشگاهی بودم. به داروخانه رفتم تا دئودورانت بگیرم. چند وقتی بود که یک داروخانه پیدا کرده بودم که بیش از این که داروخانه باشد، لوازم آرایشی-بهداشتی فروشی بود. برای این‌گونه خرید‌ها، مناسب بود. به همان‌جا رفتم.

دکتر داروخانه نیز حضور داشت. یک آقا با ظاهر کاملا مرتب. او بسیار خوش‌برخورد، شیک‌پوش و مودب است. خودش از من پرسید که چه چیزی احتیاج دارم.

گفتم دئودورانت می‌خواهم. یک برندی بود که برای چند سال متوالی از آن استفاده می‌کردم. نام همان را گفتم.

در فاصله‌ای که منتظر بودیم تا دئودورانت را از قفسه‌های بالایی بیاورند، دکتر داروخانه شروع به صحبت کرد:

من خودم هم از همین برند استفاده می‌کنم. ولی علاوه بر کاری که شما می‌کنید، یک کار دیگه هم می‌کنم. برای این که مطمئن بشم که لباسم بو نمی‌گیرد، هم‌زمان با دئودورانت از آنتی‌بیوتیک استفاده می‌کنم.

بعد از استحمام، کمی از محلول اریترومایسین استفاده کرده. می‌گذارم لحظه‌ای بگذرد تا خشک شود. سپس روی همان محل، از دئودورانت استفاده می‌کنم.

آن موقع، مقاومت باکتریایی برای من فقط در حد یک اسم بود. اسمی که مهم هم نبود!

متاسفانه از توضیحاتش خوشم آمد. از او علاوه بر دئودورانت، یک محلول اریترومایسین و یک بسته پنبه هم خریدم.

آخه مرد حسابی، تو حداقل هفت سال درس خوندی که بدونی داروها چی به چی هستند.

یعنی می‌خواهی بگی که توی این هفت سال، حتی یک بار هم اسم مقاومت باکتریایی را نشنیدی؟

من مراجعه کننده‌ام. من نمی‌دانم. تو که باید بدانی.

خیر سرت دکترای داروسازی داری!

مگر یک بسته اریترومایسین چقدر سود دارد که حاضر هستی چنین کاری بکنی؟

 

۲. دو ترم پیش با استاد کدیور (فوق تخصص عفونی اطفال) کلاس داشتیم.

هیچ وقت آن کلاس یادم نمی‌رود.

البته اولین دلیل این است که آن کلاس را به جای ۸، ساعت ۷ صبح شروع کرد. آن موقع خانه‌ی من از دانشگاه خیلی دور بود. مجبور شدم کمی زیادی زود راه بیفتم!

آمد در یک ساعت، یک جمع‌بندی در مورد آنتی‌بیوتیک‌ها انجام داد.

آخر کلاس یک حرفی زد که اول باور نکردم:

اگر همین یک ساعت را خوب یاد بگیرید، از ۵۰ درصد پزشک‌های این‌ کشور، سواد بیشتری در مورد تجویز آنتی‌بیوتیک خواهید داشت.

هر چه بیشتر می‌گذرد، می‌بینیم درست گفته است. همین‌طور است.

ما با آنتی‌بیوتیک‌ها overtreatment انجام می‌دهیم.

وقتی که سواد کافی ندارند، به جای این که سوادشان را بیشتر کنند، تعداد آنتی‌بیوتیک‌های تجویزی را بیشتر می‌کنند.

می‌خواهند یک هدف را بزنند. به علت نادانی‌شان، دیدشان تار است. مجبور هستند چند تیر پرتاب کنند تا یکی به هدف بخورد!

سوادت را زیاد کن!

مثال می‌خواهید؟

فکر می‌کنید چقدر از اسهال‌ها نیاز به آنتی‌بیوتیک دارند؟

تقریبا کم!

فکر می‌کنید برای چقدر از بیمارانی که با اسهال مراجعه می‌کنند، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود؟

تقریبا زیاد!


حالا چرا این همه سر و صدا می‌کنیم که آنتی‌بیوتیک سرخود نخورید؟

این همه مقدمه گفتم که به اصل ماجرا برسم. امیدوارم بتوانم این موضوع را منتقل کنم که چرا نباید سر خود آنتی‌بیوتیک مصرف کرد.

موجودات، دارای ماده‌ای به نام DNA هستند. DNA حاوی اطلاعات است. همه می‌دانیم که این DNA است که تعیین می‌کند رنگ چشم ما چه رنگی باشد. سفید پوست هستیم باشیم سیاه پوست یا …

ولی خب DNA فقط حاوی این اطلاعات نیست.

شامی که امشب می‌خورید، توسط ترشحات لوله‌ی گوارش شما، تجزیه شده و به مواد ساده‌تری تبدیل می‌شود که قابل جذب است. نشاسته‌ای که در نان وجود دارد، در نهایت به قند‌های بسیار ساده‌ای تبدیل می‌شود. این قند‌ها باید از لوله‌ی گوارش وارد جریان خون شوند.

ولی بدن ما، جایی نیست که هر کسی همین‌طور سرش را پایین بندازد و رد شود و برود. دارای در‌های مختلفی برای عبور و مرور این موارد ریز هست. این درها می‌توانند نگهبان داشته باشند یا نه.

این DNA که در بالا در موردش صحبت کردیم، حاوی این اطلاعات نیز است. DNA است که می‌گوید این درها چه شکلی باشد. DNA است که حاوی دستورالعمل ساخت موادی است که غذا را تجزیه می‌کند (این مواد، همان آنزیم‌های گوارشی هستند که نام‌شان را شنیده‌اید).

به صورت کلی، از روی DNA‌ ماده‌ای ساخته می‌شود به نام پروتئین. پروتئین واحد‌های عملکردی بدن ما است.

پروتئین‌ها، کارهای مختلفی انجام می‌دهند. بعضی از پروتئین‌ها، واحد‌های ساختاری هستند. مثلا حتما نام کلاژن یا کراتین را شنیده اید. کلاژن در ساختار بافت‌هایی مانند استخوان و غضروف وجود دارد. کراتین، در مو و ناخن وجود دارد.

بعضی از پروتئین‌ها، همین درهایی که در بالا صحبت شد را می‌سازند. آن‌ها مواظب هستند که هر ماده‌ای، همین‌طور وارد سلول نشود. اول باید به او اجازه داده شود.

شاید فکر کنید که داستان من دارد طولانی می‌شود و چه ربطی به آنتی‌بیوتیک‌ها دارد.

ماجرای مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، کاملا در مورد همین DNA‌ و پروتئین‌ها است.

من موضوع را می‌خواهم خیلی ساده بگویم. تمام جوانب علمی را در نظر نمی‌گیریم و فقط می‌خواهم علت مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها را توضیح دهم.

حتما نام جهش را شنیده‌اید. جهش‌های ژنتیکی.

به تغییر دائم در DNA جهش می‌گویند. این تغییر در DNA، منجر به تغییر در پروتئینی می‌شود که از روی آن قطعه از DNA‌ ساخته می‌شود.

جهش‌ها به علل مختلفی روی می‌دهند. وارد این قسمت اگر بخواهم بشوم، بحث خیلی طولانی می‌شود.

مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، به دلیل همین جهش‌هایی هست که رخ می‌دهد.

(نکته‌ی بی‌ربط به موضوع: هر سرطانی با جهش‌های ژنتیکی همراه است. همین جهش در دی ان ای است که می‌تواند منجر به سرطان شود. مثلا یکی از جهش‌های مورد نیاز برای سرطانی شدن، جهش در آن قطعه از دی ان ای است که پروتئین‌های کنترل‌کننده‌ی سرعت تقسیم سلول را می‌سازد.)

برای نمونه، مقاومت را در مورد همین پنی‌سیلین توضیح می‌دهم.

پنی‌سیلین‌ها جزو دسته‌ای از آنتی‌بیوتیک‌ها به نام بتا-لاکتام‌ها هستند. آن‌ها بر دیواره‌ی باکتری تأثیر می‌گذارند.bacteria_cell_drawing


داستان را این طور شروع کنیم. “باکی“، باکتری قهرمان داستان ماست. باکی و دوستانش وارد بدن پسر بچه‌ای به اسم امیرمحمد شده‌اند.

امیرمحمد مریض می‌شود و مامانش او را به دکتر می‌برد. دکتر به او پنی‌سیلین می‌دهد.

چند ساعت قبل، یک جهش در DNA باکی رخ داده بود. باکی یک پروتئین جدید داشت. اسمش Beta-Lactamase‌ بود. این پروتئین می‌توانست، پنی‌سیلین را از بین ببرد. باکی در پوست خودش (که همان دیواره‌اش می‌شود!) نمی‌گنجید.

وقتی امیرمحمد آمپول پنی‌سیلین را زد، دوستان باکی همه مردند ولی باکی که خوش شانس بود و این پروتئین جدید را داشت، زنده ماند. او زنده ماند و شروع به تکثیر کرد و امیرمحمد خوب نشد.

مادرش او را دوباره به دکتر برد. دکتر مجبور شد به جای پنی‌سیلین به او کو-آموکسی کلاو بدهد.

در کو-آموکسی کلاو، فقط داروی اصلی وجود ندارد. دارو یک یار کمکی دارد. یک دوست.

این دوست رفت و سر پروتئین جدید باکی را گرم کرد.

متاسفانه باکی هرچقدر تلاش کرد، هوش از سر پروتئین جدیدش رفته بود و وظیفه‌اش را انجام نمی‌داد.

این آنتی‌بیوتیک جدید آمد و دمار از روزگار باکی در آورد و باکی به برزخ باکتری‌ها فرستاده شد!

 

همان داستان انتخاب طبیعی است. باکی، گونه‌ی قوی‌تر بود. او باقی‌ماند و تکثیر پیدا کرد و بچه‌دار شد.

شاید باکی نتیجه یا نبیره‌ای داشته باشد که به کو-آموکسی کلاو هم مقاوم باشد.

آن وقت ما باید به سراغ داروهای قوی‌تر برویم.

و این داستان ادامه می‌یابد.

 

مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، این گونه اتفاق می‌افتد…


چند نکته‌ی پایانی:

۱. همان‌طور که می‌دانید، در بدن ما تعداد زیادی باکتری زندگی می‌کنند.

شاید باور نکنید ولی نیمی از مدفوع ما را باکتری تشکیل می‌دهد.

به داستان امیرمحمد برگردیم. این دفعه امیرمحمد گوش درد گرفته است. دوست “باکی” او را مریض کرده است. دکتر به او آنتی‌بیوتیک می‌دهد.

ما با دانش امروزی خویش، نمی‌توانیم آنتی‌بیوتیک را فقط به محل مورد نظر برسانیم.

ما دلمان می‌خواهد که گوش امیرمحمد خوب شود ولی آنتی‌بیوتیک به جاهای دیگر هم می‌رود. این می‌تواند این باکتری‌های همزیست را مقاوم کند.

۲. با توجه به نکته‌ی بالا، بهترین راه جلوگیری از مقاومت، جلوگیری از عفونت و رعایت بهداشت است.

۳. مقدار مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و در نتیجه سرعت به وجود آمدن مقاومت‌های جدید، بسیار بیشتر از سرعت تولید آنتی‌بیوتیک جدید است.

این باعث می‌شود که سرعت پیش آمدن مقاومت‌ها بیشتر باشد.

ممکن است به جایی برسیم که Pan-Drug Resistant Infection داشته باشیم. یعی عفونتی که هیچ‌گونه دارویی برای آن نداریم.

۴. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها اگر به‌جا نباشد، علاوه بر تحمیل ضررهای جسمی و اقتصادی به فرد، به کل اجتماع نیز ضرر می‌زند. به مرور زمان، دیگر داروهای ارزان‌تر و قدیمی، جواب نمی‌دهند. داروهای گران و جدید را باید مصرف کنیم. داروهایی که معمولا عوارض جانبی زیادی نیز دارند.

 

این همه گفتم که بگویم:

 

بیایید در مصرف آنتی‌بیوتیک، خسیس باشیم.

This Post Has 9 Comments

    1. ممنونم مهدی عزیز. اگر تصمیم بگیرم که این مسیر را ادامه بدهم، قطعا تمام تلاشم را برایش می‌کنم.

  1. نوشتهٔ تلخ و ترسناکی بود، واقعا ممنونم از زحمتی که برای نوشتنش و توضیحات سرراستت به خرج دادی. انگار اون چیزی که به عنوان «روز قیامت آنتی‌بیوتیکی» ازش صحبت میشه، چندان هم دور نیست.
    به نظرم اگه چندتایی اینفوگرافی هم دربارهٔ آمار مرگ در اثر مقاومت آنتی‌بیوتیکی (و مقایسه با روند بقیهٔ آمار مرگ و میر) به همین متن یا شاید هم قسمت دومی اضافه کنی، کمک خوبی به نشون دادن عمق فاجعه برای افراد عامی‌ای مثل من داره.

    ۱- تا جایی که یادمه، خودم فقط یک بار کارم به تزریق پنی‌سیلین کشیده، ولی در کمال تعجب، هم‌مدرسه‌ای‌ها و هم‌دانشگاهی‌هایی رو می‌دیدم که تا تب می‌کردن، نسخه برای یک‌میلیون و دویست یا کمِ کم شش سه سه می‌گرفتن و می‌رفتن سراغ تزریقاتی.
    با وجودیکه بعضیاشون قبول داشتن که آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثر نداره، ولی می‌گفتن به هر حال باعث تسریع در روند کلی درمان میشه. اگر این صحبتشون درست باشه و ناشی از تلقین نباشه، تنها توجیهی که به نظرم می‌رسه اینه که آنتی‌بیوتیک باکتری‌های دیگه‌ای که بدن باید باهاشون مبارزه کنه رو کنار زده و اینطوری کمکی کرده. توجیه بهتری سراغ داری؟ یا دارم پرت‌وپلا به هم می‌بافم؟ :دی

    حالا ۲تا سوال:
    ۲-نقش آنتی‌بیوتیک‌های دام و طیور در این فاجعه چقدره؟ من توی اخباری که دربارهٔ مقاومت آنتی‌بیوتیکی می‌بینم، بعضی‌ها بیشتر تقصیر رو به گردن اینها می‌ندازن و بعضی‌ها کلا بهش نمی‌پردازن.
    تا حدی یاد پیام‌های صرفه‌جویی در مصرف آب می‌افتم.این که همه‌ش بگن مصرف خانگی باید صرفه‌جویی کنه، در صورتی که اصل فاجعه در بخش مصرف آب برای کشاورزی هست. (و اتفاقا آمارهای سرانهٔ مصرف خانگی نشان دهندهٔ اینه که مردم در حد خودشون مصرف معقول و صرفه‌جویانه‌ای داشتن!)
    دربارهٔ همین «کولیستین» توی این مقاله yon.ir/8PwXw نوشته شده که «این احتمال مطرح شده که دلیل مقاوم شدن این باکتری، استفاده بی‌رویه از کولیستین در درمان عفونت‌های دامی در چین بوده است.»
    البته متن خبر و مقاله‌ای که اشاره کرده بودی در سایت استادت مال ۲ سال پیشه، من خودم سرچ نکردم ببینم آیا «این احتمال مطرح شده که» هنوز هم درست هست یا نه، مصرف آنتی‌بیوتیک در انسان رو عامل اصلی دونستن.
    حالا اگه بخوام صحبتم رو در قالب یه سوال جمع‌بندی کنم:
    «آیا دلیل اینکه خیلی اوقات، در بحث هشدارهای مقاومت آنتی‌بیوتیکی، فقط به مصرف زیادی آنتی‌بیوتیک‌های انسانی اشاره میشه، اینه که چون دامپزشکی‌ها توانایی نظارت بر مصرف زیاد دام‌پروری‌ها رو ندارن، کلا میگن بیاین فعلا در زمینه‌ای که ممکنه کاری از پیش ببریم هشدار بدیم. چون آدم عادی که نمی‌تونه تاثیری روی دام‌پروری‌ها بگذاره.»
    شاید بشه گفت مثل همون مصرف آب. چون الگوی مصرف کشاورزی رو نمی‌تونیم تغییر بدیم، فعلا پیام‌های هشدار برای مصرف خانگی صادر کنیم؟

    ۳- یه سوال شخصی‌تر دربارهٔ مصرف آنتی‌بیوتیک. (البته از نوع کرم موضعی)
    دو سال پیش زگیلی زیر بغلم بود که دکتر با لیزر سوزوند و اریترومایسین چشمی بهم داد. ولی افاقه نکرد، حالا دلیلش تعریق زیاد در اون موضع یا چیز دیگه بود رو نفهمیدم. در نهایت، به دستور مصرف سه روزهٔ اریترومایسین، کار به چندین روز تتراسایکلین و موپیروسین هم کشید.
    حالا، اگر دوباره در وضعیت مشابه باشم، باید چیکار کنم؟ بعد از اینکه توضیح بدم دفعهٔ قبل اینطوری شدم، یا دکتر تصمیم گرفته همین رو دوباره تجویز کنه (باورش نشده یا گفته حتما به موقع و درست مصرف نکردی) یا مثلا چیزی قوی‌تر نوشته.
    حالا اگر شما باشی، این مقاله رو خوندی و با اریترو در یک دست و تترا در دست دیگر (:دی)، تصمیم میگیری که طبق نسخه جلو بری و هر زمانی نشانهٔ چرک دیدی بری سراغ تترا، یا نه، با کمال شرمندگی دنبال راهکارهای دیگه باشی (چه سراغ دکتر دیگه رفتن، چه مصرف سرخود)
    به نظرم شباهت زیادی دارم به کسی که باورش شده حتما یه سفکسیم هم باید برای گلودردش تجویز کنی، وگرنه میره سراغ یکی دیگه 😉

    ببخشید اگه سرت رو درد آوردم

    1. سلام نریمان.

      آره باهات موافقم. این نوشته به نظرم، هنوز جای کار داره. یه قسمت دومی باید بهش اضافه کنم.

      نه والا. تا جایی هم که من می‌دونم، هیچ تاثیری (به جز تلقین) نداره. جاهایی هست که اگه فرد بیماری ویروسی داشته باشه، آنتی‌بیوتیک هم کاربرد داره. مثلا یکیش موقعی هست که یک عفونت باکتریایی بیاد روی عفونت ویروسی سوار بشه. بهش میگن super-imposed secondary bacterial infection.
      کلا انسان در عفونت با ویروس‌ها، به اندازه‌ی باکتری‌ها، موفق نبوده. همین سرماخوردگی رو ببین. باید صبر کرد که دوره‌ش بگذره.
      تازه ضرر هم می‌رسونه. من از ضررهای آنتی‌بیوتیک برای خود فرد، کم گفتم. ما یه چیزی داریم به اسم فِلور نرمال (Normal Flora). روی پوست‌مون، در دستگاه گوارش، در دستگاه تناسلی ما، تعداد قابل توجهی باکتری هستن. خیلی خیلی زیاد. با هم زندگی می‌کنیم. البته اینا Opportunistic هستن. اگه فرصتش رو بیابن، پدرمون رو در میارن.
      آنتی‌بیوتیک، چه مصرف درستش و چه مصرف نادرستش، باعث میشه که این فلور نرمال تحت تأثیر قرار بگیره.
      یکی از کارای فلور نرمال اینه که نذاره بقیه‌ی باکتری‌های بیماری‌زا رشد کنن. دلیلش هم رقابت هست. رقابت شکل می‌گیره و باکتری‌های بیماری‌زا به راحتی نمی‌تونن رشد کنند. حالا فرض کن که آنتی‌بیوتیک مصرف کردیم و این فلور نرمال به هم ریخته. فرصت برای باکتری‌های بیماری‌زا فراهم میشه. که عوارض مختلفی داره. یکی از شایع‌ترین‌هاش، اسهال آنتی‌بیوتیکی هست.
      بذار یه قانون کلی رو بهت بگم:
      هیچ کسی با کلاشینکف نمیره که پشه بکشه! یه مثالش این میشه که کو آموکسی کلاو، گلودرد چرکی رو خوب می‌کنه. ولی وقتی یه پنی‌سیلین ساده (در نقش مگس‌کش) هم این کار رو می‌کنه، چرا از کوآموکسی کلاو (کلاشینکف) استفاده کنیم؟
      واسه همین، همیشه از ضعیف‌ترین آنتی‌بیوتیکی که میتونه اون عفونت رو خوب کنه استفاده می‌کنیم.
      چون آنتی‌بیوتیک قوی‌تر، تاثیری بیشتر بر نرمال فلور بدن میذاره.

      در مورد سوال اولت، من که یادم نمیاد هیچ کدوم از اساتید عفونی در این مورد حرفی زده باشند، ولی بذار بیشتر مطالعه کنم و در قسمت دوی این بحث، در موردش می‌نویسم. البته دلیل مطرح نشدنش در کلاس‌ها، احتمالا کمبود وقت بوده وگرنه موضوعی هست که قطعا جای بحث داره.

      در مورد سوال دومت، من یه موضوعی رو متوجه نشدم. الان دوباره این قضیه اتفاق افتاده یا داری میپرسی اگه دوباره اتفاق بیفته؟
      این قضیه اگه دوباره اتفاق بیفته، ممکن هست اصلا ربطی به دور اول نداشته باشه و باید دید اصلا چی هست و سپس دارو داد. برای همین ازت پرسیدم دوباره اتفاق افتاده یا داری فرضا می‌پرسی که اگه دوباره اتفاق افتاد چه کنم.

  2. چقدر تاثیر‌گزار بود برام این پست… واقعا لازم داشتم بخونم! خب من متاسفانه مصرف آنتی بیوتیک ام زیاد بود، چون حساس بودم و حس میکردم باعث کمتر شدن جوش میشه :/ البته خانواده ام بارها منو منع کرده بودن اما من یواشکی کار خودمو میکردم (که بیشترینش اریترومایسین ۴۰۰) بود. کلا هر چیزی که به کمتر شدن جوش مربوط باشه منو به سمت خودش جذب میکنه و همش به دنبال یه راهیم که جوش رو‌ کم میکنه یا از بین میبره، نه تنها قرص بلکه ماسک و خیلی چیزای دیگه 😐 از این به بعد سعی میکنم اشتباه گذشته امو کمتر انجام بدم 🙂 الانم یک دارویی به اسم “داکسی سیکلین” استفاده میکنم چند هفته ست! البته اینو یه دکتر توصیه کرد! با خوندن پستت باید بگم خدارو‌شکر زنده ام! فقط همین :)) فکر کنم به عنوان یک دکتر خیلی از دستم عصبانی بشی…

    1. فکر کنم کمی منظور من رو بد متوجه شدی مایا. من نمیگم که اگه کسی آکنه داره، حق نداره آنتی‌بیوتیک مصرف بکنه. داکسی سایکلین داروی خوبی برای آکنه هست. ولی زیر نظر پزشک مصرف کن که بهت بگه چه دوره‌ای باید مصرف بشه.
      برای مصرف داکسی هم دو تا توصیه برات دارم:
      ۱. هیچ وقت دارو رو بدون آب نخور. از اون داروهایی هست که اگه کپسولش در مری باز بشه، اذیت‌کننده است. با یه لیوان آب مصرفش کن که مطمئن بشی رفته داخل معده.
      ۲. چون احتمالا مدت طولانی‌ای هست که مصرف می‌کنی، ضد آفتاب (با اس پی افِ حداقل ۳۰) بزن حتما. این دسته از آنتی‌بیوتیک‌ها، باعث حساسیت پوست به نور میشن.

      نکته‌ی آخر این که اینجوری نیست که اگر باکتری‌هایی که به صورت نرمال در بدن ات زندگی می‌کنند، مقاوم بشند، همون موقع مشکلی به وجود بیاد. این باکتری‌ها معمولا opportunistic هستند. یه فرصتی باید براشون فراهم بشه. ولی خب، وای به حال موقعی که فراهم بشه!

  3. امیر عزیز
    خیلی ممنون . مطلب بسیار خوبی بود . خوشبختانه من خیلی کم سرماخوردگی پیدا میکنم ولی هروقت سرما میخوردم آموکسی سیلین هم پشت سرش میخوردم. من و امثال من که سایت شما رو بخونیم مطمئنا از این به بعد حواسمون هم به مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک هست و هم به انواع داروهای دیگه

    1. سلام سید مهدی.
      من بیشتر با داروخونه‌ای که آنتی‌بیوتیک رو بدون نسخه میده مشکل دارم :)) کسی که مریض شده نمیدونه، ولی پزشک داروخونه که خبر داره کاری نمی‌کنه این آنتی‌بیوتیک به جز آسیب رسوندن به خود فرد و جامعه.
      وزارت بهداشت یه سری کشور‌ها خوب کار کرده تو این زمینه. حداقل من تا الان ندیدم که توی ایران، در مورد این موضوع اطلاع‌رسانی بشه. تعداد قابل توجهی از داروخونه‌ها هم بدون نسخه، آنتی‌بیوتیک میدن. قبلا که همه‌شون میدادن. الان یکم کمتر شده.

      این یه نمونه از پوسترهاست که در این مورد توضیح میده.

      no antibiotic

    2. راستی اگه حوصله داشتی، جوابی رو که برای نریمان نوشتم بخون. در این مورد بیشتر توضیح دادم.

پاسخ دهید

Close Menu